BEST dergisi, bina kontrol, konfor ve güvenlik sistemlerini bir arada tek bir disiplin altında toplayan ilk ve tek dergidir. Bina elektronik sistem teknolojileri alanında faaliyet gösteren tüm firmaların etkinliklerini ortak zeminde buluşturmayı amaçlayan BEST dergisi, firmalar ile müşterileri arasında bir köprü işlevi görerek sektörün gelişimini misyon edinir.

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE GAZ ALGILAMASI

MAVİLİ ELEKTRONİK

Bir ortamda patlama olabilmesi için oksijen, ateş kaynağı ve belirli miktarda patlayıcı gaz veya buharın bir arada bulunması yeterlidir. Bu üç parametre bir araya geldiğinde “Patlama Üçgeni”ni oluşturuyor. Patlama üçgeninden herhangi bir parametre çıkarıldığında patlama riski ortadan kaldırılmış oluyor. Örneğin, patlayıcı gaz seviyesinin belirli bir miktarın üzerine geçmesinin engellenmesi gibi. Bu noktada devreye gaz dedektörleri giriyor. Gaz dedektörleri bulunduğu ortamdaki havada bir gazın belirli bir miktarda bulunduğunu algılıyor. Böylece patlama üçgeninin oluşmasını engelliyor.

Patlayıcı Gazlar ve LEL Seviyeleri

Her patlayıcı gazın bir “Alt Patlama Sınırı (LEL)” vardır, bu aslında ‘belirli miktar gaz’ın karşılığına denk geliyor. Uluslararası kaynaklarda LEL (Lower Explosion Limit) olarak geçen alt patlama sınırı, belirli bir gazın hacimsel olarak ortamdaki havanın minimum yüzde kaçı kadar olduğunda patlama riski doğurduğunu ifade ediyor.

Örneğin, metan gazının LEL seviyesi 5’tir. Yani hacimsel olarak 100 birim havanın 5 birimini metan gazı oluşturuyor ise o ortam patlayıcıdır. Patlayıcı bir gazın LEL seviyesi ne kadar düşükse gaz o kadar patlayıcıdır. Çünkü havadaki gazın miktarı çok az olsa bile, bulunduğu ortamı kolaylıkla patlayıcı hale getirebiliyor.

 

Patlayıcı Ortam Nedir?

Türkiye’de 30 Nisan 2013’te yayınlanan “Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik” te patlayıcı ortamlar “Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışımı” şeklinde ifade ediliyor. Patlayıcı ortamlar, patlama olayının oluşma sıklığı ve devam etme süresi referans alınarak yönetmelikte aşağıdaki şekilde sınıflara ayrılmıştır:

Bölge 0: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın sürekli olarak veya uzun süreli ya da sık sık oluştuğu yerler.

Bölge 1: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın normal çalışma koşullarında ara sıra meydana gelme ihtimali olan yerler.

Bölge 2: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışarak normal çalışma koşullarında patlayıcı ortam oluşturma ihtimali olmayan yerler ya da böyle bir ihtimal olsa bile patlayıcı ortamın çok kısa bir süre için kalıcı olduğu yerler.

Buna göre patlayıcı ortamda yanıcı/patlayıcı gaz, buhar, sis ve toz bulunuyor. Ortamdaki patlayıcı gazın LEL seviyesine çıkması durumunda da her an patlama gerçekleşebilir. Bu durumu önlemek için patlayıcı ortama uygun gaz algılama sistemleri kurulması gerekiyor. Exproof gaz dedektörü seçilirken çalışma sıcaklığı, tehlike sınıfı, IP koruma sınıfı gibi parametreler göz önünde bulundurulmalıdır. Dedektörün kullanılacağı ortamın şartlarına uygun olup olmadığı konusunda uzman kişilerce değerlendirilmelidir. Bunun yanı sıra, algılanacak gazın havaya göre bağıl yoğunluğu, ortamdaki hava akımı gibi parametrelere göre gaz algılama sisteminin projelendirmesi yapılmalıdır.

Sonuç olarak, uygun gaz algılama dedektörlerinin seçimi, projelendirilmesi, kurulumu ve bakımı tecrübe ve uzmanlık gerektiren bir iştir. Hem kullanılan ürünlerin kalitesi ve uygunluğu, hem de cihaz seçimi ve projelendirilmesi oldukça önemlidir. Bu noktada Mavili Elektronik, uzun yıllardır Türkiye distribütörlüğünü yaptığı İngiliz markası Crowcon ile güçlerini birleştiriyor.

Patlayıcı ortamlar için Crowcon’un en çok tercih edilen ürünlerinden biri de Xgard serisi Xgard Type 5 gaz detektörleridir. Başta metan, LPG, petrol buharı ve hidrojen olmak üzere birçok yanıcı/patlayıcı gazın algılamasını gerçekleştirebilen Xgard Type 5 gaz dedektörü, algılama yaptıktan sonra 4-20 mA çıkışı ile alarm sinyali veriyor.

Xgard Type 5, IP65 koruma sınıfına uygun, -40 ila +55 oC hava koşullarına dayanıklı olmasıyla özellikle endüstriyel tesis alanlarında kullanım kolaylığı sağlıyor. Kurulumu ve bakımı açısından da dikkat çekiyor. Bu ürünler ek parçalara gerek duymadan tavana veya duvara montajlanabiliyor.

Crowcon’un tasarım ve üretimini gerçekleştirdiği gaz algılama cihazları sadece patlayıcı gazların değil, aynı zamanda zehirleyici gazların ve oksijen gazının algılamasını da gerçekleştiriyor. Xgard Type 5 gaz dedektörleri gibi sabit dedektörlerin yanı sıra, elle taşınabilen portatif gaz dedektörleri de ürün portföyünde yer alıyor.