BEST dergisi, bina kontrol, konfor ve güvenlik sistemlerini bir arada tek bir disiplin altında toplayan ilk ve tek dergidir. Bina elektronik sistem teknolojileri alanında faaliyet gösteren tüm firmaların etkinliklerini ortak zeminde buluşturmayı amaçlayan BEST dergisi, firmalar ile müşterileri arasında bir köprü işlevi görerek sektörün gelişimini misyon edinir.

PATLAYICI ORTAMLARDA GAZ ALGILAMASI

MAVİLİ ELKTRONİK

Gelişen teknoloji sonucu inşa edilen endüstriyel tesisler, ülke ekonomileri ve insan yaşamında ihtiyaçların karşılanabilmesi için büyük bir öneme sahiptir. Sıvı, gaz veya katı halde pek çok kimyasalın bir arada bulunduğu bu tesislerde çalışmaların titizlikle gerçekleştirilmesi güvenlik açısından mecburidir.

Endüstriyel tesislerde yangına ve gaz kaçağına karşı önlem alınması, ortamda bulunan kimyasal gazlar nedeniyle patlamaların yaşanmaması, büyük ölçekte can ve mal kaybının önüne geçilmesi için gereklidir. Bir ortamda patlama gerçekleşmesi için oksijenin, ateş kaynağının yanı sıra belirli miktarda patlayıcı gaz veya buharın bir arada bulunması yeterlidir. Olası bir patlamanın önüne geçilebilmesi için oksijenin kesilmesi, ateş kaynağının bulunmaması veya patlayıcı olma özelliği taşıyan gazın kontrolünün sağlanması gerekir. Oksijenden ve ateş kaynağından arındırılamayan mahallerde patlama riskinin ortadan kaldırılabilmesi için gaz dedektörleri üretilmiştir.

Bu dedektörler bulunduğu ortamdaki havada patlayıcı gazın hangi miktarda bulunduğunu algılama ve uyarıda bulunma görevi görür.

ISO10156 ve IEC60079 standartlarına göre “patlayıcı” nitelikteki pek çok gazın LEL(Alt Patlama Sınırı) ve UEL(Üst Patlama Sınırı) seviyeleri bilinmektedir. LEL seviyesi; bir gazın hacimsel olarak ortamdaki havanın minimum yüzde kaçı kadar olduğunda patlama riski doğurduğunu, UEL ise; gazın hacimsel olarak patlama özelliğini sürdürdüğü maksimum seviyeyi ifade eder. Bir örnek üzerinden hareketle; metan gazının LEL seviyesi 4.4’tür, bu durumda hacimsel olarak 100 birim havanın 4.4 birimini metan gazı oluşturuyorsa o ortam patlayıcıdır. Böyle ortamlarda olası tehlikeli durumların erken tespit edilmesi, gerekirse işlemlerin durdurulması ve acil tahliye gibi olasılıkların planlanması son derece önemlidir. Ortam koşulları göz önünde bulundurularak doğru gaz dedektörlerinin seçilmesi ve standartlara uygun projelendirilmesi gerekir.

Bu alanda kullanılan dedektörler katalitik ve IR olmak üzere iki farklı sensör tipi barındırmaktadır. Katalitik sensörlerin normal çalışma koşulları altında ortalama kullanım ömrü 5 yıldır. Bu sensörlerin patlayıcı gaza maruz kalma durumuna bağlı olarak her yıl yaklaşık %5 ila %10 aralığında hassasiyet kaybı meydana gelmektedir. IR sensörler ise ortam sıcaklığındaki değişimlere, neme, yüksek patlayıcı gaz konsantrasyonuna ve hidrojen sülfür gibi engelleyici gazlara karşı dayanıklıklık göstermektedir. Düşük veya yüksek oksijen konsantrasyonunun bulunduğu ortamlarda bile IR sensörleri güvenilir ölçüm yapılabilir.

Çok daha uzun ömürlü olan IR sensörlerin rutin kalibrayonu çoğunlukla yılda bir kez yapılırken katalitik sensörlerin ortalama 6 aylık periyotlarda kalibre edilmesi gerekir. Dünyaca ünlü İngiliz markası Crowcon, 1970 yılından bu yana gaz algılaması alanında, özellikle de patlayıcı ortamlarda algılamanın hassasiyetle yapılabilmesi için ürün geliştirir. IRmax Kızılötesi Hidrokarbon Gaz Dedektörü; metan, bütan, propan gibi birçok hidrokarbon tabanlı gaz ve buharın hızlı ve güvenli bir şekilde algılanmasını sağlar. Düşük güç tüketimine (1W) sahip olan bu dedektörler aynı zamanda son derece dayanıklıdır.

Algılama gerektiren mahallerin sıcak, soğuk, nemli olması gibi farklı ortam özelliklerine karşı güvenilirliği kanıtlanan IRmax, özellikle offshore (açık deniz)’da kullanım için idealdir. Geleneksel IR gaz dedektörleri camlarda ve aynalarda yoğuşmayı önlemek için ısıtıcılardan yararlanırken, IRmax’ın STAY-CLIR optik bileşenleri; yoğuşmaya bağlı arızaları tamamen önleyen son derece dayanıklı bir kaplama ile işlenmiştir. Bu nedenle geleneksel IR gaz dedektörlerinden % 75-90 daha düşük miktarda, güç tüketir. (1W) Düşük veya yüksek oksijen konsantrasyonunun bulunduğu ortamlarda sensör tipinin IR olmasından dolayı güvenilir ölçüm yapılabilir ve çok daha uzun süre kullanılabilir. Ayrıca IRmax Zone 1, Zone 2, Zone 21 ve Zone 22 olarak sınıflandırılan bölgelerde kullanılabilir. ATEX sertifikalı IRmax Kızılötesi Hidrokarbon Gaz Dedektörlerinin endüstriyel sistemler ile haberleşebilmesi için 4-20 mA çıkışı mevcuttur. Bunun yanı sıra dedektörün RS- 485 Modbus ve HART protokolleri ile haberleşebilen modelleri ile display ekranlı modelleri bulunur. Endüstriyel tesislerden özel laboratuvarlara kadar, patlayıcı gaz algılaması gerektiren alanlarda can ve mal güvenliğini sağlayabilmek için distribütörlüğünü yaptığımız Crowcon’a güvenilebilir.