GELİŞEN TEKNOLOJİLER VE BİNA OTOMASYON SİSTEMLERİ

👤MATRİKS UMUT Y. ŞENEL, PROJE & SATIŞ YÖNETİCİSİ

🔍 Bina otomasyon sistemlerinin hayatımıza katmış olduğu gereklilikler ve içinde bulunduğumuz yüzyılın getirmiş olduğu yaşam standartları, buna eş zamanlı gelişen teknolojiyi, beraberinde artan enerji maliyetlerini, işgücü maliyetinin artışını, çevre kirliliğini, bütçe tutarsızlıklarını, insan sağlığını olumsuz etkileyen nedenleri beraberinde getiriyor. Dünyamızı daha yaşanılır kılabilmek için insan hayatına ait her proje için teknoloji sürekli kendini yenileyerek hızla ilerlemektedir. Duruma sektörel yönden baktığımızda gelişen bu yeni nesil teknolojiyi projelerimize hızla ve doğru bir şekilde aktarmamızın artık kaçınılmaz olduğu gözlenmektedir. Akıllı bina sistemlerine ilişkin zayıf akım ve otomasyon çözümlerinde güvenlik ve konforun bir arada sağlanması hedeflenmekte ve bu çözümler, kullanıcı ve doğa dostu ve hayatı kolaylaştıran özellikleri ile gelişen teknolojinin binalara yansıtılmasından oluşmaktadır.
Bina otomasyon sistemlerinde güncel gelişmeler artık hayaller ile sınırlı; günümüzün en yeni isteği sistemler arası entegrasyon yani binaya uygulanacak ne kadar sistem varsa bunların hepsinin bir omurgada birleştirildikten sonra çatı sistemi ile taçlandırılması. Entegrasyon büyük yapılarda önemli avantajlar sağlamaktadır. Çok sayıda personele gerek kalmadan, raporlama kolaylığı, dünyanın her yerinden ulaşılma imkânı, kolay kontrol edilebilirlik, kullanıcı istasyonları ile yerleşik düzene hakimiyet, yetkilendirmeler ile riskleri minimize etmek, açık protokol ile oluşturulan omurga ile peer to peer (uçtan uca) haberleşme imkânı vb kolaylıklar güncel gelişmelerden bazılarıdır.

Bu arada yazılı ve görsel basında ülkemizde akıllı bina ya da akıllı ev tanımı şu şekilde aktarılmaktadır; telefonla uzaktan musluk açmak- kapamak, aydınlatma açıp kapamak, kombi kontrolü gibi algı aldanması yapılarak hem yatırımcı hem de kullanıcılar bu konuda kanaatimce kandırılmaktadır. Akıllı ev ya da bina konsepti belli bir ürün kabiliyetini destekleyen üst seviyede mühendislik tasarımıdır, bu konuda basit mantıklı mühendislik değeri olmayan sistemlerin tasarladığımız sistemler ile alakasız olduğunu anlatma savaşını vermekteyiz. Ayrıca tablete veya bilgisayara gerek kalmadan telefonla bu sistemleri yaşamımıza konfor katması için kullanmaya adapte olduk, bu sistemi destekleyen ama yeni olmayan temel unsurları ekleyerek (varlık yönetimi, gün ışığı, dış hava sıcaklığına göre ısı transferi, rüzgâr ve güneş gibi hava koşullarına göre perde panjur kontrolü…vb) güncel olan gelişmeleri ve ilgili senaryoların uygulanacağı yeni ürünlerle projelendirebiliyoruz. Ülkemizde önceleri yapılar için akıllı bina sistemleri lüks olarak algılanırdı bu yüzden yüzeysel olamayacak seviyede sözde akıllı yapılar yapılıyordu. Şimdilerde yapıların akıllı sistemler ile donatılma işlemi olmazsa olmazı olmuş durumda bu sistemler, enerji sarfiyatınızı önlüyor, insan imkanına bırakılmış hataları ortadan kaldırıyor, söz konusu güvenlik ve konfor senaryolarını, optimizasyonunu tamamlayarak yaşanılabilir bir ortam sunmaktadır. Ne var ki söz konusu bu gelişmeleri çeşitli nedenlerden dolayı uygulayamıyoruz.🔍 

Ülkemizde otomasyon ve güvenlik sektörünün belli yasa ve kanunlarca devlet tarafından yaygınlaştırılıp kalıcı kılınmaması halinde sektöre ait yurt içi ve yurt dışı merdiven altı üretici diye tabir ettiğimiz üreticilerin karmaşık ürünleri ile daha karmaşık bir hal alarak sistemlerin amacından çok fiyatının konuşulduğu bir dönemin içine gireceğiz. Matriks, bu tarz kargaşadan uzak durarak otomasyon ve güvenlik sistemleri entegratörü olduğu Schneider, Pelco, Detnov, Detectomat markalarıyla kendi kulvarında duraksamadan hızla koşuyor, bu maratonun temposunu uyguladığı yaşam alanlarında önemli geri dönüşler alıyor. Otomasyon ve güvenlik sektörü çok hızlı ilerlemekte ve yeni teknolojilere ayak uyduramadığınızda maalesef ileriye gidemezsiniz, inovasyon sektörün en temel değeridir. Konuya en uygun örnek CCTV sistemlerinde analog sistemler 15 yıl önce altın çağını yaşıyordu ama günümüzde artık üretimi sonlandırılmış durumdadır. İnsan hayatını kolaylaştıran ve hayatımızı idame ettirdiğimiz bu yapılarda entegre akıllı bina sistemleri artık keyfi bir ihtiyaçtan öte yaşamsal zorunluluk ve aynı anda maksimum konforu minimum ekonomiye, en güvenli halde sağlayan sistemler topluluğudur, her şeyden önemlisi söz konusu sistemlerin doğru projelendirilmesi sağlanmak şartıyla insan hayatına konforu yaşatabilir aksi halde sistemler doğru projelendirilip uygulanmasa karmaşa, sarfiyat ve konfor eksikliği ve hatta sağlığımıza zarar olarak hayatımıza yansırlar. 

Binalarda minimum düzeyde de olsa aşağıdaki sistemlerin olması gerekiyor:
• HVAC(Heating, Ventilation, Air Conditioning) Isıtma-Soğutma Mekanik Otomasyon Sistemi yani BYS veya BOS diyerek kısalttığımız sistemi projelerde, partneri olduğumuz Schneider Electric firmasının yeni jenerasyon Smart StruxureWare Bina Yönetim platformu kullanmaktayız. Sistem merkezi çeşitli animasyonları, dahili kütüphanesine ek olarak eklenebilir yeni iconlar, veri akışı, veri kontrolü ve üst entegrasyon yapılabilen, grafik ekran destekli, kullanıcı dostu ve kolay anlaşılır olması sistemin özelliklerinden küçük bir bölümüdür. Bu merkezi sistem ile paket tipi mekanik cihazlar yada paket olmayan direkt bizim saha ekipmanları ile sisteme I/O ünitelerinin bağlı olduğu DDC (Direct Digital Controller) ile sisteme aktardığımız cihazların(Chiller, EF, AHU, Boyler, Isı Pompaları, VRV, HRU, Jetfan…) açık protokol haberleşme 🔍 üzerinden (BACnet, Modbus, LON) native network entegrasyonunu sağlamaktadır.

Sistemin native networke dayalı olması arada bir gateway olmadan direkt haberleşmesi anlamına gelmektedir, mevcut uyguladığımız projelerimizde bu yapıyı uygularken tecrübelerimizden dolayı plug and play yani tak çalıştır seviyesine kadar indirmiş durumdayız.

• Enerji otomasyonu bir binadaki; elektrik, su, buhar, güneş, rüzgâr, gaz vb maliyetlerinin gerçekçi bir şekilde hesaplanması neredeyse bir standart olmuş durumdadır. Günümüzde artan rekabet, maliyetler, çevre koşulları göz önüne alındığında daha yaşanabilir bir yaşam için olmazsa olmaz bir bütündür ve ayrıca enerji otomasyon sistemi kayıpları, verimliliği, kontrolü, izlemeyi ve faturalandırma işlemlerinin yapıldığı modüler bir sistemdir.

• Aydınlatma otomasyonu ilk başlarda konfor amaçlı uygulansa bile daha sonra bina ve tesislerde artan enerji maliyetleri, diğer giderler ve insana bırakılan kontroller karşısında yeterli enerji tasarrufu sağlanamamıştır ancak sektörde istenilen tasarruf noktasına ulaşmak için ilgili yasa ve yönetmeliklerle destek verilmiştir (Enerji Verimliliği Kanunu). Bu nedenle bina ve tesislerde aydınlatma otomasyonunun kullanılmasının nedenleri kısaca şöyle özetlenebilir; artan enerji ve sabit enerji maliyetlerine ek olarak çalışanların giderleri, enerji verimliliği kanuna bina ve tesislerin ilgili yönetim kısımları tarafından yönlendirilmesi, yeşil binalar konseptinin bina ve tesise katmış olduğu olumlu imaj ve benzeri sayılabilir. Aydınlatma otomasyonu on/off ve oransal olmak üzere 2 şekilde kontrolü yapılır, sistemin mimarisi yapı itibari ile diğer sistemler ile entegrasyonu oldukça kolay ve uygulanabilir düzeydedir ve belli başlı protokolleri şunlardır; (KNX,EIB,DALI,DMX…vb)
ÖZETLE;
StruxureWare platformu, merkezi kontrol ve olay yönetiminde yeni jenerasyon scada yazılımıdır. Gelişmiş hareketli grafik ekranlar, detaylı raporlama, grafik gösterim ekranları ve yazılım/donanım arabirimlerine ihtiyaç duymadan native network kontrolü sağlıyor. Aydınlatma otomasyonu, enerji otomasyonu, HVAC mekanik otomasyon, yangın-güvenlik sistemleri entegrasyonu, audio/visual sistemler entegrasyonu tek platformda çözülüyor. Kullanıcı ekranlarına dokunmatik paneller, IPAD, akıllı telefon veya PC üzerinden erişim sağlanabiliyor. Uzak erişim yetenekleri, log bazında sms/email gönderebilme yetenekleri de işletmede destekleyici fonksiyonlar sağlamaktadır.

StruxureWare ile yapılandırılacak yüksek performanslı çözümler kullanıcıya şu avantajları sağlamaktadır:
• Her sistem için ayrı touch paneller veya yazılımlar kullanılmasına gerek kalmadığından hem ekonomi hem de tam entegrasyon sağlamaktadır.
• Enerji yönetimi ve tasarrufu için tek elden yönetim sağlandığından daha yüksek enerji tasarrufu ile amortisman süreleri azaltılmaktadır.
• İşletme senaryoları ve talep edilen fonksiyonlar ek bir maliyet getirmeden yazılım revizyonları ile kolaylıkla uyarlanabilir.
• Entegrasyonda arabirim olarak third party donanım ve yazılımlar kullanılmadığından olası versiyon değişikliklerinde sistemin etkilenmesinin önüne geçilmektedir.

Matriks içinde bulunduğu projelerde aşağıdaki hizmetleri sağlayarak yatırımcıya önemli faydalar sağlıyor:
• Uygulama projelerinin hazırlanması
• Sistemler için optimizasyon ve değer mühendisliği
• Sektörel yeniliklerde hızlı adaptasyon sağlanması için mühendislik çalışmaları
• Sürdürülebilir can güvenliği, mal güvenliği ve konfor şartları için benzer proje deneyimlerinin yansıtılması
• Enerji verimliliği için gerekli tedbirler
• Yerel ve uluslararası standartlara göre acil durum kontrol fonksiyonlarının belirlenmesi, cause & effect tablolarının hazırlanması
• Projedeki zayıf akım ve otomasyon sistemleri ile ilişkili disiplinlerin koordinasyonu
• Servis bakım hizmetlerinde stoktan yedek parça sağlanması ve hızlı servis ile işletme sürekliliği.
• Türkiye genelinde yaygın çözüm ortağı yapısı ile hızlı ve ekonomik servis-bakım hizmetleri.