BEST dergisi, bina kontrol, konfor ve güvenlik sistemlerini bir arada tek bir disiplin altında toplayan ilk ve tek dergidir. Bina elektronik sistem teknolojileri alanında faaliyet gösteren tüm firmaların etkinliklerini ortak zeminde buluşturmayı amaçlayan BEST dergisi, firmalar ile müşterileri arasında bir köprü işlevi görerek sektörün gelişimini misyon edinir.

Sistem odaları ve alınacak önlemler

Çevresel etkiler

Yangın

Bilgisayar sistemleri yangına karşı oldukça zayıf bir korunmaya sahiptirler. Yangın bilgisayarları doğrudan yakarak zarar veremese bile, yüksek sıcaklık sabit disklerin ve kartlar üzerindeki tüm lehimlerin erimesine neden olabilir. 1980’lerin sonunda halon gazı temelli yangın söndürücülerin, sistem odalarının yangın korumasında uygun olduğu düşünülmekteydi. Halon gazı, ateşin kimyasal reaksiyonunu keserek yangını söndürmekte, su gibi elektrik iletkenliği özelliği de göstermemektedir. Ancak halon gazı boğucu niteliktedir, ölümlere sebebiyet verebilir. Buna ilave olarak halon gazı kullanımı ozon tabakasına da zarar vermektedir. Bu nedenlerle ilerleyen zamanlarda halon gibi boğucu özelliğe sahip olsa da atmosfere zarar vermemesi nedeniyle karbondioksit (CO2) temelli söndürücüler daha popüler hale gelmiştir. En son olarak insan sağlığına, atmosfere zarar vermeyen FM200, HFC vb. adlar verilen gazlar kullanılmaya başlanmış. Diğer atmosfere ve insan sağlığına zararlı gazların kullanımı yasaklanmıştır.

Duman

Duman, bilgisayar sistemlerine derinden zarar verir. Bilgisayar disklerinin kafalarına, optik disklere ve teyp sürücülerine etki eder. Bilgisayar sistemleri ve monitörler de, belli durumlar altında duman üretebilir, birbirlerine zarar verebilirler. Ancak duman konusunda en tehlikeli kaynak sigaradır.

Toz

Toz verilere zarar verir. Duman gibi, toz da disk kafalarında birikerek disklerinizi çalışmaz hale getirebilir. Uzun vadede hem kayıt kafasına hem de disk kayıt ortamına zarar vererek disklerinizi bir çöp haline dönüştürebilir. Havada uçuşan tozun büyük bölümü elektriksel olarak iletkendir. Birçok bilgisayar sisteminde tasarımları sebebiyle, soğutma vantilatörleri aracılığı ile toz sistem içerisinde çekilmekte ve uzun sürede tozun sistem kartlarının üzerini kapladığı görülmektedir. Kartlar üzerinde biriken bu toz parçacıkları, kısa devrelere neden olarak bilgisayarlara zarar vermekte, kimi durumlarda ise bilgisayar sistemlerinin iç sıcaklıklarının artmasında da bir etken olmaktadırlar.

Deprem

Her ne kadar yerkürenin sadece belirli kesimleri depremlerden sıkça etkilense de, deprem tehlikesi dünyanın her yerinde az ya da çok mevcuttur. Deprem bilgisayar sisteminize doğrudan zarar vermese de, dolaylı olarak bilgisayarınızın zarar görmesi ile sonuçlanacak bir etkiye sebep olabilir.

Patlama

Her ne kadar bilgisayar sistemleri patlamaya meyilli olmasalar da, bu sistemlerin içinde bulunduğu binaların –özellikle doğal gaz ve yanıcı bileşenlerin depolandığı binaların- patlama ihtimalleri vardır ve göz önünde bulundurulmalıdır. Patlama ihtimaline karşı, bilgisayar sistemlerinizi çelik kasalar içerisinde saklamayı düşünebilirsiniz.

Aşırı sıcaklıklar soğuklar

İnsanlar gibi, bilgisayar sistemleri de belirli sıcaklıklar arasında işlevselliklerini sürdürebilirler. Bir çok bilgisayar sistemi için 10-30°C arası sıcaklıkların korunması uygun olacaktır. Eğer bilgisayar sistemlerinizin dışındaki sıcaklıklar çok yüksek ise, sistemlerin havalandırma düzenekleri doğru biçimde çalışmayı sürdüremeyecek ve bilgisayarınızın bileşenleri zarar görebilecektir. Eğer sıcaklık çok düşerse, bilgisayar sistemleriniz açıldığında termal soka uğrayarak elektronik devrelerinin çatlaması nedeniyle çalışmaz hale gelebilecektir.

Böcekler

Böcekler, sistem odalarında özellikle bilgisayar kasalarının içerisinde ve sıkışık kablo tomarlarının arasında görülürler. Anahtarlı güç kaynağının anahtar aksamına sıkışıp kalan bir böcek sisteminizi kısa sürede çalışmaz hale getirebilir. Benzer biçimde, bilgisayar sistemlerinizin içerisinde bir örümceğin örebileceği ağ kadar güzel bir toz toplayıcı ile karşılaşamazsınız. Böceklerden korunmak üzere sıkça ilaçlama yapmalı, sistem odasının uygun yerlerine kalıcı olacak böcek öldürücü yemleri yerleştirmelisiniz. Tabletleri, kullanım biçimine uygun olacak şekilde periyodik olarak yenilemelisiniz.

Elektriksel gürültü

Motorlar, fanlar ve bazı hizmet birimleri ürettikleri elektriksel gürültü nedeniyle diğer bilgisayar sistemlerine zarar verebilirler. Gürültü, hava yoluyla ya da birbirine yakın güç kabloları aracılığı ile taşınabilir. Elektriksel gürültü kısa devreler nedeniyle olabileceği gibi, elektrik kaçakları nedeniyle de gerçekleşebilir.

Yıldırım

Yıldırımlar, ani gerilim dalgalanmaları yaratarak bilgisayar sistemlerinize zarar verebilirler. Çoğu zaman, güç kaynağı elektriksel gürültüye karsı korunmuş durumdaki bilgisayar sistemleri bile şimşekler tarafından yaratılan ani gerilim dalgalanmalarına karsı etkisiz kalırlar. Eğer binanızın paratoneri varsa, yıldırım paratonere çarptığı andan toprakla buluşana kadar akım geçen tüm yol üzerinde ciddi bir manyetik alan yaratır. Sistem odanızın yerini seçerken paratonerin kablolamasını göz önünde bulundurmalısınız.

Titreşim

Titreşim, insanları rahatsız etmeyecek kadar az da olsa, uzun sürede bilgisayar sistemlerine zarar verebilir. En hafif titreşim bile, uzun sürede bilgisayar sistemlerinizin ana kartları üzerine takılı yavru kartların yerlerinden oynamasına neden olabilir. Sabit disklerin kafa ayarlarının bozulması da sabit disklerinizi uzun vadede bozabilir.

Nem

Nem, bilgisayar sistemlerinin çalışabilmesi için gereklidir. Ancak havadaki nem oranının aşırı yükselmesi sistemlerinize zarar verebilir. Nem, sistem odanızda statik elektrik yüklenmesini azaltacak yönde etkisini gösterir. Nemin çok az olması, statik elektrik yüklenme ve aktarımlarını arttırarak manyetik teyp ve benzeri bileşenlerde sorunlara yol açar. Nem oranının çok yükselmesi ise, bilgisayar sistemlerinizin devrelerinde kısa devrelere kadar uzanan sorunlara neden olabilir.

Su

Su, bilgisayarınızı çok hızlı bir biçimde çalışmaz hale getirebilir. Su ile ilgili en büyük tehlike, elektriksel bir kısa devredir. Bir kısa devre, kısa devrenin gerçekleştiği devre yolunun ısınmasına, büyük ihtimalle de tümüyle erimesine neden olacaktır. Benzer biçimde, kısa devre esnasında elektronik bileşenlerden bir kısmı aşırı akım çekecek ve zarar görecektir.

Zarar verecek suyun ana kaynağının, yağmur ya da seller olacağı unutulmamalıdır.

Nadiren de olsa, su ile çalışan otomatik yangın söndürme düzeneğindeki bir arıza da sistemlerinize zarar verebilir.

Kazalar

Yiyecek ve içecekler

Bilgisayar sistemlerinizin sağlıklı çalışmasını sağlamak üzere onları yiyecek ve içeceklerden uzak tutmalısınız. Bilgisayar klavyesi üzerine dökülebilecek yarım bardak çay ya da kahve klavyenin sonu olabilir. Eğer içecek dökülen klavye bir bilgisayar sisteminizin konsolu ise, yerine yenisi bulunana değin bilgisayar sisteminizin çalışmayı durdurması da mümkündür. Yiyecekler, özellikle yağlı olanları, insanların parmaklarına yapışarak manyetik disklere kolayca taşınabilirler. Yiyecek ve içecekler sebebiyle meydana gelebilecek bir kazayı önlemenin en güzel yolu, sistem odasına hiçbir biçimde yiyecek ya da içecek sokmamaktır.Bilinçli saldırılar

Yükseltilmiş zeminler ve alçaltılmış tavanlar

Yeni nesil modern binada karşımıza çıkan alçaltılmış tavanlar ve yükseltilmiş zeminler, odaları sınırlandıran duvarlar ile birlikte bölünmüş değildirler. Bu durumda, yan odadan alçaltılmış tavanın üzerine ya da yükseltilmiş zeminin altına giren birisi kolaylıkla yandaki odalara girebilir. Buralardan gelebilecek saldırganların tehdidini azaltmak üzere sistem odanızın duvarlarının, alçak tavanın görünmeyen kısmında da devam ettiğini denetlemeli ve gerekli ise yandaki odalardan sadece tavanın üzerine çıkarak girilebilmesi ihtimaline karsı önlem alınız. Benzer biçimde aynı denetimi yükseltilmiş zemin için de tekrarlamalısınız.

Havalandırma ızgaraları

Eğer sistem odanızdaki havalandırma ızgaraları çok büyükse, bir saldırganın havalandırma kanalları boyunca ilerleyerek sistem odanıza kadar ulaşması ve kapağı açarak içeri girmesi mümkün olabilir.

Cam duvarlar

Büyük pencereler ve cam duvarlar, dekoratif olarak çarpıcı olsalar da kolayca kırılabilir olmaları nedeniyle farklı biçimlerde gerçekleştirilebilecek saldırılar için önemli bir adım olabilirler. Kırılan camdan içeri fırlatılabilecek bir yanıcı madde ya da sert bir cisimle içeri girebilecek bir saldırgan bilgisayar sistemlerinizi sonsuza dek çalışmaz hale getirebilir. Pencereler ve cam duvarların tehlikelerini azaltmak üzere, mümkün olduğunca sistem odası çevresinde cam kullanımından kaçınmalısınız.

Radyoaktif emisyon

Her elektrikli cihaz farklı biçimlerde radyoaktif emisyon gösterir. Özel donanımlar ile yayılan radyasyonun incelenmesi ile radyasyon yayan cihazın o esnada ne yapmakta olduğu tespit edilebilir. 1980’lerde ortaya konan TEMPEST standardına uyulduğu takdirde, bilgisayar sistemlerinin yaydığı radyasyon saldırganlar tarafından izlenemeyecek düzeylerde tutulabilmektedir. TEMPEST sertifikalı bilgisayar donanımları alındığı ve kullanıldığı sürece bilgisayar sistemlerinin saldırganlar tarafından izlenmesi oldukça zordur. Bilgisayar sistemlerini TEMPEST uyumlu hale getirmek yerine, sistem odasının duvarlarını yalıtmak da uygun bir çözüm olabilir.

Kapı denetimleri ve alarmlar

Kapı girişlerinin olabildiğince dayanıklı kilitler ile korunması sağlanmalıdır. Sistem odaları için kullanım kolaylığı da düşünüldüğünde, elektronik kilitlerin daha uygun olduğunu söylemek mümkündür. Elektronik kilitlerin seçiminde, olabildiğince uzun anahtar kombinasyonlarının kullanılabilmesi ve elektrik kesildiği anda elektronik kilidin otomatik olarak ‘açık’ (geçilebilir) duruma gelmemesi sağlanmalıdır. Daha yüksek güvenlik düzeyi gerektiren sistem odaları için, parmak izi ya da retina temelli biyometrik denetimlerden faydalanmak mümkündür. Daha önce sözü edilen duman ve su alarmları gibi, izinsiz girişlere karşı alarmlar da sistem odasının muhtemel giriş noktalarına yerleştirilerek saldırıların erken saptanması sağlanabilir.

Teknik uygulamalar   

Sistem adası altyapı projelerinde, gerekli tüm donanımların en verimli ve güvenilir şekilde çalışması için, ortamın doğru malzemeler kullanılarak dizayn edilmesi gerekmektedir. Özellikle zemin, tavan ve duvar uygulamaları, sistem odası içinde planlanan sistemlerin (gazlı söndürme, HPAC, rack yerleşimi, elektrik altyapı-armatürler, sistem cihazları.) çalışma koşullarını doğrudan etkilemektedir. Yangına dayanımlı bölme duvar ve duvar kaplamaları, asma tavan ve zemin kaplamaları, boya, sıva ve sızdırmazlık uygulamaları proje esasları çerçevesinde yapılmalıdır. 

Yükseltilmiş zemin

Sistem odası zemini için uygulanacak Yükseltilmiş zemin Altyapısı, kablolama ve HPAC sistemleri için, esnek ve gerekli bir çözüm yaratmaktadır. Bu amaçla, yüksek yoğunluklu sunta özlü, tabanı yüksek dayanımlı çelik levha kaplı, Antistaik HPL Laminant, PVC Vinil ve Çelik kaplı paneller ile yüksek noktasal yük dayanımlı altyapılar oluşturulmaktadır. 5cm-100cm aralığındaki yüksekliler için, sistem adası zemin çözümleri alüminyum esaslı menfezlerle veya perfore panellerle sağlanabilmektedir.

Elektrik güç sistemi enerji panoları 

Tüm pasif kablolama altyapısı, planlanmış ve kolaylıkla takip edilebilir bir kablolama sistemi düşünülerek planlanmalıdır. Zayıf akım, network, enerji kablolaması belirli bir dizilişle ve seperasyonla organize edilmelidir. Bu amaçla galvanize çelik kablo kanalları, PVC esaslı kapaklı kanallar kullanılarak, LSOH bazlı kablo ürünleri, Sistem Odası içinde gerekli donanımlara güvenli şekilde ulaştırılır. Mekanik, manyetik ve elektriksel etkileşimler doğru şekilde hesaplanarak risk içermeyen çözümler oluşturulmaktadır.

Aydınlatma sistemi

Sistem Odası içinde bulunan hassas cihazların, çok küçük alanlarda, çok yoğun şekilde gruplanması sebebiyle, yeterli aydınlık düzeyi ve doğru ışık kaynakları ile aydınlatılması çok önemlidir. Lux hesabına dayanan CAD teknikleriyle projelendirme yapılarak, yüksek doğrulukta dizayn elde edilmektedir. Bu amaçla, acil durum kitli yeni nesil flüoresan, kompakt flüoresan ve dim (ayarlanabilir) edilebilen sistemlerle, istenen işlevsellikte ve konforda sistem çözümleri oluşturulabilmektedir. 

Rack kabinet sistemleri

Tüm sistem odası donanımlarının fiziksel muhafazası ve aynı anda da kolay operasyonel şartlarda hizmet vermesi, Server kabinetlerinin gerekliliğini sağlayan en öncelikli sebeplerdendir. Ayrıca Lan/Wan dağıtım kabinetleri de bu sistemin bir diğer düşünülmesi gereken donanımlarıdır.

Yüksek ağırlıklara dayanıklı çerçeve yapısı, yüksek soğutma dinamikleri yaratan perforeli dizaynı, titreşim ve sarsıntı önleyici destekleyicileriyle donatılmış kapalı ve açık gövde rack kabinetler, yüksek bütçeli hassas sistemlerinizi güven altına almaktadır.

Yangın algılama ve gazlı söndürme sistemi

FM200 Sistemi, hassas sistemlere su, köpük, kuru kimyasallar gibi, yangın kadar zarar verici söndürücüler ile Halon, CO2 gibi hayati tehlike yaratan gazlı söndürme sistemlerinden farklı olarak, insan ve Ozon dostu bir sistemdir. Sistemin kurulacağı hacimde yapılan titiz gaz hacmi ve hidrolik hesaplardan sonra, FM200 altyapısı oluşturulur. Sertifikalı donanım ve gaz, son kurulumu takiben test ve kontrollerinin tamamlanmasıyla Sistem odası içindeki çok kritik sistemlerin Yangına karşı güvenliğini sağlamaktadır.

Hassas kontrollü iklimlendirme sistemi (HPAC)

Hassas Network ve data sistemleri yoğun ısı üretimi yaparken, aynı anda da bu ısının ortamdan alınıp, sistemlerin soğutulması gerekmektedir. Bu sürecin düzenli, hassas, değişen ihtiyaçlara göre programlanabilen nitelikte ve devamlılığının garantili olması çok önemlidir. Bu amaçlar çerçevesinde hassas kontrollü iklimlendirme sistemleri doğru çözüm metodudur. Sistem odası için yapılan ve ortamdaki tüm ısı kaynaklarını modelleyen hacim soğutma hesaplamalarının ardından, en efektif HPAC sistemi dizayn edilerek, ısıya çok duyarlı olan Server, diğer aktif network ve elektronik donanım, istenen ısıl şartlarda faaliyet göstermesi sağlanmaktadır.

Yangına dayanımlı kapı ve duvar uygulamaları

REI 60/120/180 standardında hazırlanmış özel kapı ve duvar sistemleri olağanüstü durumlarda, yangına karşı Sistem Odası içinde bulunan çok yüksek maliyetli sistemlerin korunmasını sağlamaktadır. 60dk den 180dk ya kadar çok önemli müdahale zamanını sağlayarak, sistemlerin zarar görmesini engeller. Özel yangına dayanımlı dolgu, duvar kaplamaları, alev önleme ve sızdırmazlık donanımları, gelişmiş yangın izolasyonu sağlamaktadır.

Elektronik güvenlik ve kapı giriş sistemleri 

Yüksek güvenlik ve yetki kısıtlaması gerektiren yerlerin başında gelen Sistem Odalarının, güvenlik ihtiyaçlarının yanında, giriş-çıkışların kayıtlarının tutulması imkânını da sağlayan giriş kontrol Sistemleri ile donatılması, son derece gerekli bir durumdur. Tuşlu ve Proximity kartlı sistemlerden, parmak izi ve biyometrik kontrollü sistemlere kadar çok geniş bir sistem çözümü mevcuttur. Raporlama ve kayıt yazılımları sayesinde kesintisiz kontrol sağlanmaktadır. IP Kameralarla, sistem odası ve çevresindeki durum gözlemlenerek istenmeyen durumlar ve ortamın çalışma şartları sürekli takip edilebilmektedir. 

Kesintisiz güç kaynağı

Kaliteli ve kesintisiz elektrik ihtiyacı sistem odası içinde bulunan cihazların en gereksinim duyduğu bileşendir. Şebeke elektriği çok fazla sayıda elektriksel parazit, düzensizlik, harmonik ve diğer olumsuz etkileri barındırabilmektedir. Enerji kesintisinin yanında bu etkileri de engellemenin tek yolu, uygun bir Kesintisiz Güç Kaynağının tesis edilmesidir. Uluslararası kalite belgelerine sahip ister tek başına, isterse yedekli ve redundant sistemler, çok hassas server ve aktif cihazlara ihtiyaç duydukları kaliteli elektrik enerji beslemesini temin eder.

Su ve nem algılama sistemleri

Su, bilgisayarlarınız için hızla bir tehdit haline geleceğinden iki farklı su detektörü kullanmalısınız. Birinci düzeyde (daha alçakta) suyu fark edip alarmı çalıştıracak bir detektör, ikinci düzeyde (daha yüksekte) ise elektriği kesecek ve bilgisayar sistemlerinin elektrik bağlantısını sonlandıracak bir detektör-alarm düzeneği kullanmalısınız. Otomatik elektrik kesilmesi, su basması tehlikesi mesai saatleri dışında gerçekleştirdiği takdirde son derece anlamlı ve değerli olacaktır. Daha da önemlisi, elektriğin kesilmesi can kurtarıcı da olabilir. Suyun elektrikle ve insanlarla aynı anda temas etmesi insan hayatına mal olabilir.

Nem, bilgisayar sistemlerinin çalışabilmesi için gereklidir. Ancak havadaki nem oranının aşırı yükselmesi sistemlerinize zarar verebilir. Nem, sistem odanızda statik elektrik yüklenmesini azaltacak yönde etkisini gösterir. Nemin çok az olması, statik elektrik yüklenme ve aktarımlarını arttırarak manyetik teyp ve benzeri bileşenlerde sorunlara yol açar. Nem oranının çok yükselmesi ise, bilgisayar sistemlerinizin devrelerinde kısa devrelere kadar uzanan sorunlara neden olabilir.

CCTV sistemi

Sistem odası içerisinden ve giriş yapılan holdeki hareketlerin takip edilmesi ve sürekli olarak kaydedilmesi otokontrolü ve caydırıcılığı sağlayarak güvenlik risklerini minimize edecektir. Ayrıca yaşanılan istenmeyen olaylarda delil özelliği sağlayacaktır.