BEST dergisi, bina kontrol, konfor ve güvenlik sistemlerini bir arada tek bir disiplin altında toplayan ilk ve tek dergidir. Bina elektronik sistem teknolojileri alanında faaliyet gösteren tüm firmaların etkinliklerini ortak zeminde buluşturmayı amaçlayan BEST dergisi, firmalar ile müşterileri arasında bir köprü işlevi görerek sektörün gelişimini misyon edinir.

XGARD TYPE 5 GAZ DEDEKTÖRÜ İLE PATLAYICI ORTAMLARDA GAZ ALGILAMASI

Bir ortamda patlama olabilmesi için oksijen, ateş kaynağı ve belirli miktarda patlayıcı gaz veya buharın bir arada bulunması yeterlidir. Bu üç parametre bir araya geldiğinde “Patlama Üçgeni”ni oluşturuyor. Patlama üçgeninden herhangi bir parametre çıkarıldığında patlama riski ortadan kaldırılmış oluyor. Örneğin patlayıcı gaz seviyesinin belirli bir miktarın üzerine geçmesinin engellenmesi gibi. Bu noktada devreye gaz dedektörleri giriyor.
Gaz dedektörleri bulunduğu ortamdaki havada bir gazın belirli bir miktarda bulunduğunu algılıyor.
Böylece patlama üçgeninin oluşması engellenmiş oluyor.

Patlayıcı Gazlar ve LEL seviyeleri
Peki, “belirli miktar gaz” nedir? Her patlayıcı gazın bir “Alt Patlama Sınırı (LEL)” vardır. Uluslararası kaynaklarda LEL (Lower Explosion Limit) olarak geçen alt patlama sınırı, belirli bir gazın hacimsel olarak ortamdaki havanın minimum yüzde kaçı kadar olduğunda patlama riski doğurdunu ifade ediyor.
Örneğin, metan gazının LEL seviyesi 5’tir. Yani hacimsel olarak 100 birim havanın 5 birimini metan gazı oluşturuyor ise o ortam patlayıcıdır. Patlayıcı bir gazın LEL seviyesi ne kadar düşükse gaz o kadar patlayıcıdır. Çünkü havadaki gazın miktarı çok az olsa bile, bulunduğu ortamı kolaylıkla patlayıcı hale getirebilmektedir.

Patlayıcı Ortam Nedir?
Ülkemizde 30 Nisan 2013’te yayınlanan “Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik” te patlayıcı ortamlar aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir:
Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışımı.
Patlayıcı ortamlar, patlama olayının oluşma sıklığı ve devam etme süresi referans alınarak yönetmelikte aşağıdaki şekilde sınıflara ayrılmıştır:
Bölge 0: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın sürekli olarak veya uzun süreli ya da sık sık oluştuğu yerler.
Bölge 1: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımından oluşan patlayıcı ortamın normal çalışma koşullarında ara sıra meydana gelme ihtimali olan yerler.
Bölge 2: Gaz, buhar ve sis halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışarak normal çalışma koşullarında patlayıcı ortam oluşturma ihtimali olmayan yerler ya da böyle bir ihtimal olsa bile patlayıcı ortamın çok kısa bir süre için kalıcı olduğu yerler.

Buna göre patlayıcı ortamda yanıcı/patlayıcı gaz, buhar, sis ve toz bulunmaktadır. Ortamdaki patlayıcı gazın LEL seviyesine çıkması durumunda da her an patlama gerçekleşiyor. Bu durumu önlemek için patlayıcı ortama uygun gaz algılama sistemleri kurulması gerekiyor. Exproof gaz dedektörü seçilirken çalışma sıcaklığı, tehlike sınıfı, IP koruma sınıfı vb. parametreler göz önünde bulundurulmalıdır. Dedektörün kullanılacağı ortamın şartlarına uygun olup olmadığı konusunda uzman kişilerce değerlendirilmelidir.

Bunun yanı sıra, algılanacak gazın havaya göre bağıl yoğunluğu, ortamdaki hava akımı vb. parametrelere göre gaz algılama sisteminin projelendirmesi yapılmalıdır.

Sonuç olarak uygun gaz algılama dedektörlerinin seçimi, projelendirilmesi, kurulumu ve bakımı tecrübe ve uzmanlık gerektiren bir iştir. Hem kullanılan ürünlerin kalitesi ve uygunluğu, hem de cihaz seçimi ve projelendirilmesi oldukça önemlidir. Bu noktada Mavili Elektronik olarak uzun yıllardır Türkiye distribütörlüğünü yaptığı İngiliz markası Crowcon ile güçleri birleştiriyor.
Patlayıcı ortamlar için Crowcon’un en çok tercih edilen ürünlerinden biri de Xgard serisi Xgard Type 5 gaz detektörleridir. Başta metan, LPG, petrol buharı ve hidrojen olmak üzere birçok yanıcı/patlayıcı gazın algılamasını gerçekleştirebilen Xgard Type 5 gaz dedektörü, algılama yaptıktan sonra 4-20 mA çıkışı ile alarm sinyali vermektedir.

Xgard Tip 5 Alev Sızdırmaz Patlayıcı Gaz Dedektörü; zaman zaman yanıcı veya patlayıcı gaz barındıran (Zone 1) veya bir kaza sonucu yanıcı patlayıcı gaz bulundurabilecek (Zone 2) ortamlarda kullanılmaktadır.

Xgard 5, IP65 koruma sınıfına uygun, -40 ila +55 °C hava koşullarına dayanıklı olmasıyla özellikle endüstriyel tesis alanlarında kullanım kolaylığı sağlamaktadır. Kurulumu ve bakımı açısından da kullanım kolaylığı sağlıyor olması dikkat çekici özelliğidir. Bu ürünler ek parçalara gerek duymaksızın tavana veya duvara montajlanabilmektedir.
Crowcon Xgard Tip 5 Sensörler; ATEX: II 2 GD, Exd IIC T6 Gb(Tamb -40 ila +50:C), Exd IIC T4 Gb(Tamb -40 ila +80:C), Ex tb IIIC, T180:C Db, UL: Class I, Div. , 1 Groups B, C, D,  IECEx ve GOST-R onayları almıştır.

Crowcon’un 40 yılı aşkın tecrübesiyle tasarım ve üretimini gerçekleştirdiği gaz algılama cihazları sadece patlayıcı gazların değil, aynı zamanda zehirleyici gazların ve oksijen gazının algılamasını da gerçekleştiriyor.

Xgard Type 5 gaz dedektörleri gibi sabit dedektörlerin yanı sıra, elle taşınabilen portatif gaz dedektörleri de ürün portföyünde yer alıyor.